Przejdź do głównej treści

R   E   P   E   T   I   T   I   O       E   S   T       M   A   T   E   R       S   T   U   D   I   O   R   U   M

9 stycznia 1854 roku zmarł Michał Oczapowski, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, pionier doświadczalnictwa rolniczego, teoretyk rolnictwa.

On Styczeń 09, 2026

 

Michał Oczapowski 

11 maja 1788 - 9 stycznia 1854

Michał Oczapowski urodził się 11 maja 1788r. we wsi Pociejki, w powiecie słuckim, wchodzącej w skład dóbr radziwiłłowskich. Jego ojcem był, pochodzący prawdopodobnie z drobnej szlachty, proboszcz obrządku grecko-katolickiego. Częścią jego uposażenia jako proboszcza były 4 włóki bardzo urodzajnej ziemi, którą z zamiłowaniem uprawiał. Zamiłowanie to przekazał synowi, którego marzeniem od najmłodszych lat był zawód rolnika. Dochody z bogatej parafii pozwoliły proboszczowi na sfinansowanie wyższego wykształcenia swoich synów. Michał Oczapowski średnią szkołę skończył w Słucku. Po ukończeniu szkoły średniej wstąpił na Uniwersytet Wileński na Wydział Nauk Fizyko-Matematycznych. Uczył się u wielu wybitnych naukowców, takich jak Jędrzej Śniadecki, Stanisław Jundził, Ludwik Bojanus. Studia te ukończył po 6 latach uzyskując stopień doktora filozofii. W 1812 r. baron Antoni Roenne powierzył mu zarząd swoich dóbr. Zarządzając dobrami barona Roenne Michał Oczapowski przeprowadził oczynszowanie chłopów. Zdecydowanie wypowiadał się za wyższością pracy najemnej nad pańszczyźnianą. Poglądy swoje wyłożył w artykule wydrukowanym w 1818 r. w Dzienniku Wileńskim. W tym okresie życia prowadził ożywione życie towarzyskie. Zaprzyjaźnił się z Joachimem Lelewelem i Ignacym Onacewiczem, nawiązywał kontakty z filomatami, filaretami i promienistymi. W 1819 r., przy poparciu księcia Adama Czartoryskiego i dzięki pomocy finansowej barona Roenne, wyjechał na studia rolnicze za granicą. W czasie podróży dowiedział się, że dzięki poparciu Czartoryskiego został wybrany na profesora Uniwersytetu Wileńskiego. Objął katedrę Gospodarstwa Wiejskiego. Wykłady prowadził tam przez 10 lat. Usilnie starał się o założenie szkolnego gospodarstwa rolniczego, koniecznego, jak twierdził, do demonstrowania praktycznego zastosowania teorii naukowych. W majątkach uniwersyteckich przeprowadzał różne doświadczenia prezentując korzyści z uprawy dobrych odmian zbóż i ziemniaków. W okresie pracy w Wilnie napisał podręcznik dla szkół powiatowych z zakresu rolnictwa (1825). Ogłosił też rozprawę na temat klasyfikacji gruntów oraz przetłumaczył "Początki gospodarstwa wiejskiego" J. Burgera (1832). Wydał również dwutomowe dzieło "Rzut oka na teraźniejszy stan gospodarstw w klimacie północnym" (1830). Po powstaniu listopadowym Uniwersytet Wileński został zamknięty, a Oczapowskiego przeniesiono na emeryturę. Jego doświadczenie i ogromna wiedza zostały jednak docenione i w 1833 r. powierzono mu zarząd dóbr Instytutu Agronomicznego w Marymoncie. Oczapowski kierował nim do 1853 r. Dzięki niemu i jego współpracownikom w kraju powstało przekonanie o konieczności kształcenia się w zawodzie rolnika i leśnika. Rolnictwo i leśnictwo zyskało status nauki. Ożywiono piśmiennictwo fachowe, z którego zaczęli korzystać praktycy. https://cbr.gov.pl/rme-archiwum/2004/rme2/strony/49.html