15 kwietnia 1847 zmarł Stanisław Bonifacy Jundziłł, profesor historii naturalnej na Uniwersytecie Wileńskim, kierownik Ogrodu Botanicznego w Wilnie.

Stanisław Bonifacy Jundziłł 

6 maja 1761 - 15 kwietnia 1847

Stanisław Bonifacy Jundziłł przyszedł na świat w powiecie lidzkim w Jasieńcach (dziś rejon Woronowski), majątku ojca Benedykta Dunina Jundziłła. Matką jego była Róża Dowgiałłówna. Zanim Stanisław podjął nauki w szkołach, w szóstym lub siódmym roku życia zaczął w domu czytać, pisać i rachować, a niedługo potem był uczony przez sprowadzonych do domu nauczycielów. Mimo dość trudnych warunków materialnych w domu, ojciec zgodził się oddać 14-letniego syna do szkoły ojców Pijarów w Lidzie. Nie mając jeszcze szesnastu lat skończonych oświadczył w roku 1777 chęć wstąpienia do zgromadzenia pijarów. Poddając się łatwo wymaganiom nowicjatu przetrwał dwa lata i w 1778 roku złożył śluby zakonne (z powodu młodego wieku kandydata konieczna była dyspensa). Niedługo potem, w 1780 roku, przeniósł się do Wilna, aby nauczać dziatwę w klasach początkowych. Praca nauczycielska przeplatała się ze studiami filozoficznymi, jakie odbył w Wilnie w latach 1781-1783. W tym też okresie słuchał wykładów z chemii, która zawsze bardzo go interesowała. Niesyty nauk, w 1783 roku podjął kolejne studia, tym razem teologiczne, a w 1784 roku otrzymał święcenia kapłańskie, znowu za specjalną zgodą biskupa. W 1785 roku skierowany do Szczuczyna. Tu zlecono mu nauczanie dzieci w klasie trzeciej tamtejszego, znanego z wysokiego poziomu nauczania, kolegium pijarskiego. Właśnie w Szczuczynie zaczyna się, tak naprawdę, jego wielka przygoda z botaniką. Tam czytał dostępne mu dzieła botaniczne autorstwa. Co najważniejsze, Jundziłł podjął własne badania florystyczne, zbierał rośliny i stworzył w Szczuczynie pierwszy w Wileńskim Okręgu Szkolnym przyszkolny ogródek botaniczny. Jundziłł wciąż się dokształcał, co miało mocno procentować w przyszłości. W 1787 roku odbył kurs botaniki prowadzony na Uniwersytecie Wileńskim. W trzy lata później Jundziłł zaczął prowadzić wykłady z zoologii i botaniki, w wileńskim Kolegium Pijarów. I ten moment można uznać za początek pracy naukowej Jundziłła na niwie historii naturalnej, a zwłaszcza botaniki. Pierwszym owocem tej działalności było wydanie drukiem, w 1791 roku, książki pt.: Opisanie roślin w prowincyi Welkiego Xęstwa Litewskiego naturalnie rosnących według układu Linneusza. Książkę tę posłał nawet królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, za co doczekał się w 1792 roku listu gratulacyjnego i złotego medalu Merentibus. W latach 1792-1797 odbył długą, ale bardzo pożyteczną podróż zagraniczną. Doszło do niej po wielu staraniach, uwieńczonych otrzymaniem stypendium Komisji Edukacji Narodowej. Ta peregrynacja miała mu ułatwić zdobycie ogólnego przyrodniczego wykształcenia, które umożliwiłoby mu objęcie stanowiska profesora historii naturalnej na uniwersytecie w Wilnie. Stanisław Jundziłł wrócił do Wilna jako wszechstronnie wykształcony przyrodnik, zamiłowany florysta i wybitny znawca sztuki ogrodowej. Na litewskim gruncie stał się również gorliwym propagatorem systemu Linneusza. W 1798 roku uzyskał doktorat z filozofii, dzięki czemu mógł rozpocząć wymarzone wykłady z botaniki w wyższej uczelni wileńskiej, zwanej wówczas Szkołą Główna Litewską. Od 1799 roku zaczął zajmować się ogrodem botanicznym, co było chyba jednym z najbardziej ulubionych zajęć Jundziłła. Ponadto, był w tym zakresie wybitnym specjalistą. Stan przejętego ogrodu okazał się opłakany, wskutek czego ogród nie spełniał swych funkcji dydaktycznych. Nowy kierownik musiał wszystko doprowadzić do porządku, a wiele prac zaczynać od podstaw. W momencie przejęcia kolekcja ogrodowa liczyła 400 gatunków, w 1802 roku – 1072, w 1810 już 2400, zaś w 1825 roku, kiedy Jundziłł przekazywał ogród swemu następcy, wynosiła 6500 okazów! W skład dorobku naukowego Jundziłła wchodzą cenne pozycje z zakresu botaniki i zoologii. Oprócz wspomnianych wcześniej pozycji warto wymienić jeszcze takie tytuły, jak: „Początki botaniki” (1804-1805) w dwóch częściach, czy „Opisanie roślin litewskich” (1811). Ta druga pozycja nie była powtórzeniem jego pierwszej publikacji z 1791 roku. Zawierała klucz do oznaczania i służyła wiele lat miejscowym florystom. Jundziłł opublikował wiele artykułów na tematy biologiczne w czasopiśmie Dziennik Wileński, którego był współzałożycielem. Książki i artykuły wileńskiego botanika cieszyły się popularnością, nie tylko ze względu na ich dużą wartość merytoryczną, ale również ze względu na piękny język wykładu. Oprócz tego Jundziłł okazał się pionierem nauczania weterynarii na Litwie. Prowadził obserwacje wędrówek ptaków i pod tym względem może być uważany za pierwszego ornitologa na Litwie. Po przejściu na emeryturę w 1824 roku nadal pozostał bardzo aktywny, mimo nie najlepszej formy fizycznej. Pod koniec życia Jundziłł całkowicie stracił wzrok. Doszły do tego również przykrości emocjonalne, ponieważ dane mu było dożyć upadku Uniwersytetu Wileńskiego (1832) oraz zniszczenia ukochanego Ogrodu Botanicznego, który zamieniono na park spacerowy. Stanisław Bonifacy Jundziłł zmarł 12 października 1847 roku i został pochowany na cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie.

https://www.wilanow-palac.pl/zakochany_w_botanice_litewski_pijar.html https://gigancinauki.pl/gn/biogramy/84424,Jundzill-Stanislaw-Bonifacy.html